تفاوت دین ارزی و دین ریالی ناشی از قرارداد ارزی چیست؟

پاسخ کوتاه و کاربردی - دین ارزی: تعهد به پرداخت «واحد پول خارجی» (مثلاً دلار یا یورو) است؛ موضوع تعهد “خودِ ارز” است. - دین ریالی ناشی از قرارداد ارزی: تعهد اصلی به ارز بوده، اما در حکم یا اجرا، مبلغ به «ریال» مطالبه/پرداخت می‌شود؛ یعنی موضوع تعهد در مرحله الزام یا اجرا به ریال تبدیل می‌شود. توضیح حقوقی و آثار عملی 1) ماهیت تعهد - دین ارزی: - موضوع تعهد: تسلیم مقدار معینی از ارز خارجی. - اصل «وفای به عهد به عین» حاکم است؛ متعهد باید همان ارز را بدهد مگر تبدیل به ریال با تراضی یا حکم قانون/دادگاه. - مستند: ماده 10 قانون مدنی (اعتبار قراردادها)، ماده 219 (لازم‌الوفاء بودن عقود)، قاعده لزوم ایفای تعهد به عین موضوع. - دین ریالیِ ناشی از تعهد ارزی: - موضوع تعهد در مقام مطالبه/حکم: مبلغ ریالی معادل ارز. - این تبدیل ممکن است به یکی از طرق رخ دهد: 1) تراضی طرفین به پرداخت ریالی؛ 2) ممنوعیت یا تعذر پرداخت ارز به موجب مقررات آمره ارزی/ارزیابی بانک مرکزی؛ 3) مطالبه خواهان به ریال و صدور حکم بر مبنای معادل ریالی. 2) مبنای محاسبه و زمان تسعیر - دین ارزی: - اصل بر محکومیت به عین ارز است؛ لذا نیاز به “تسعیر” نیست. اگر اجرای حکم ریالی شود (مثلاً به درخواست محکوم‌له)، معادل ریالی باید بر اساس نرخ تسع