چه مدارکی برای احراز مالکیت یا تصرف قانونی زمین لازم است؟

در نظام حقوقی و ثبتی ایران، مدارک احراز «مالکیت» و «تصرف قانونی» زمین سلسله‌مراتبی از حیث ارزش اثباتی دارند. اصل بر این است که در املاک ثبت‌شده، تنها آن‌کس مالک شناخته می‌شود که نام او در دفتر املاک ثبت شده باشد و سند رسمی مالکیت به نام او صادر شده باشد (ماده 22 قانون ثبت اسناد و املاک مصوب 1310). در عین حال، در املاک فاقد سابقه ثبتی یا در مسیر اخذ سند، مجموعه‌ای از اسناد و امارات می‌تواند برای اثبات مالکیت یا تصرف مشروع به کار رود. اهم مدارک به شرح زیر است: 1) مدارک اصلی و قاطع مالکیت - سند رسمی مالکیت ملک (سند شش‌دانگ یا مشاع، دفترچه‌ای یا تک‌برگ): قاطع‌ترین دلیل مالکیت در املاک ثبت‌شده است و دولت فقط دارنده سند رسمی ثبت‌شده در دفتر املاک را مالک می‌شناسد (ماده 22 قانون ثبت). تبدیل سند دفترچه‌ای به تک‌برگ و تثبیت حدود و موقعیت با نقشه کاداستری بر مبنای قانون حدنگار (کاداستر) کشور مصوب 1393 انجام می‌شود. - اسناد رسمی ناقله یا مؤثر در انتقال: از قبیل سند قطعی بیع، صلح‌نامه رسمی، هبه‌نامه رسمی، تقسیم‌نامه رسمی، و اسناد رسمی تنظیمی در دفاتر اسناد رسمی یا ادارات ثبت (مواد 1287 و 1292 قانون مدنی درباره ماهیت و قدرت اثباتی سند رسمی؛ و مواد 46، 47 و 48 قانون ثبت درباره لزوم ثبت معاملات راجع به عین یا منافع اموال غیرمنقول و عدم پذیرش اسناد عادی در نقاط مشمول ثبت اجباری). - احکام قطعی و لازم‌الاجرا: مانند حکم قطعی تنفیذ بیع، حکم الزام به تنظیم سند رسمی و حکم اثبات مالکیت. این احکام پس از ثبت مفاد