واریز اشتباهی دقیقا چه معنایی دارد و چه تفاوتی با هدیه یا پرداخت داوطلبانه دارد؟

واریز اشتباهی در حقوق ایران مصداق «ایفاء ناروا» است؛ یعنی پرداخت مالی به دیگری بدون وجود دین یا سبب قانونی برای انتقال آن مال. ملاک حقوقی این معنا در مواد 265 و 301 قانون مدنی قابل استخراج است: نخست، مطابق ماده 265، اصل بر عدم تبرع است؛ پس هر پرداختی به ظاهر برای ایفای تعهّد یا با هدفی غیرمجانی انجام شده تلقی می‌شود، مگر خلاف آن (قصد تبرع) اثبات گردد. دوم، به موجب ماده 301، هر کس چیزی را که مدیون آن نیست بپردازد—خواه از روی اشتباه و خواه با علم به عدم دین—حق استرداد از دریافت‌کننده را دارد، مادامی که پرداخت به عنوان تبرع صورت نگرفته باشد. بنابراین در واریز اشتباهی، به مح