برگشت وجه در سه بستر اصلی پرداخت بینبانکی کشور—کارتبهکارت، پایا و ساتنا—به سبب تفاوت ماهوی این ابزارها در زمانبندی تسویه، قواعد شبکه و الزامات مقرراتی، از نظر امکانپذیری، تشریفات و مرجع تصمیمگیری تفاوتهای مهمی دارد. مبنای حقوقی مشترک در همه موارد، اصل «دارا شدن بلاجهت» و قواعد عمومی استرداد پرداختِ اشتباهی است که به دارنده وجه اجازه میدهد در صورت عدم استحقاق دریافتکننده، استرداد را مطالبه کند [مواد 301 تا 306 قانون مدنی]. با این حال، مسیر عملی استرداد بسته به بستر پرداخت متفاوت است: 1) کارتبهکارت (شبکه شتاب/شاپرک) - ماهیت و تسویه: انتقال کارتی بینبانکی بهصورت برخط انجام و وجه بهمحض موفقیت تراکنش به کارت مقصد منظور میشود؛ در سطح شبکه، «برگشت خودکار» برای تراکنش موفق وجود ندارد. فرایندهای برگشت/اعتراض ناظر بر خرید کارتی (Chargeback) است و به انتقال وجه کارتبهکارت تسری ندارد؛ بنابراین بانک مبدأ یا شبکه، پس از موفقیت تراکنش، حق برداشت قهری از کارت مقصد برای استرداد ندارد مگر به حکم مرجع صالح. - راهکارهای استرداد: - رضایت دریافتکننده: بانکها مطابق الزامات نظارتی بانک مرکزی در حوزه حقوق مشتریان، پیگیری و اخذ رضایت را تسهیل میکنند، اما بدون رضایت امکان دِبیـت وجوه وجود ندارد. - دستور قضایی: ذینفع میتواند با طرح دعوای
برای مشاهدهٔ ادامه، خرید کنید
دسترسی سریع و فوری